Mesleki Tanım
Kimler Serbest Meslek Erbabı Sayılır?
Sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye ya da uzmanlığa dayanan işleri kendi nam ve hesabına bağımsız yürüten kişiler serbest meslek erbabıdır:
Bilginizi, uzmanlığınızı, diplomanızı veya sanatınızı kullanarak kendi adınıza bağımsız çalışıyorsanız; devlet sizi "tacir" olarak değil, Serbest Meslek Erbabı olarak tanımlar. Yazılımcılar, avukatlar, hekimler ve mühendisler için işleyiş, kestiği e-SMM makbuzu ve vergi kuralları ticari şirketlerden tamamen farklıdır.
Mesleki Tanım
Sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye ya da uzmanlığa dayanan işleri kendi nam ve hesabına bağımsız yürüten kişiler serbest meslek erbabıdır:
Temel Ayrım
Peşin Vergi Sistemi
Serbest meslek makbuzunda kural olarak hem KDV (%20) hem de Gelir Vergisi Stopajı (%20) yer alır (Müşteriniz vergi mükellefi bir kurum, şirket veya esnafsa stopaj uygulanır; nihai tüketici vatandaşa kesilen makbuzda stopaj yer almaz).
Bir kurumsal şirkete 10.000 TL Brüt danışmanlık veya yazılım hizmeti sundunuz:
• Müşteriniz brüt tutarın %20’sini (2.000 TL) size ödemez; sizin T.C. kimlik numaranıza istinaden peşin vergi (stopaj) olarak kendi Muhtasar Beyannamesiyle vergi dairesine yatırır.
• Yıl Sonu Mahsubu: Yıl sonunda toplam kazancınız üzerinden Gelir Verginiz hesaplandığında (Örn: 50.000 TL yıllık vergi), müşterilerinizin sizin adınıza ödediği bu stopajlar ödenecek vergiden doğrudan düşülür.
• Vergi İadesi: Yıl boyunca adınıza kesilen stopaj tutarı, yıllık hesaplanan gelir verginizden fazla çıkarsa, aradaki farkı devletten nakit olarak veya vergi borçlarınıza mahsup yoluyla vergi iadesi olarak geri alırsınız.
Vergi Avantajları
Serbest meslek kazancı, elde edilen hasılattan mesleğin icrası için yapılan giderler düşüldükten sonra kalan safi kazanç üzerinden artan oranlı %15 – %40 Gelir Vergisi tarifesine tabidir.
Yazılım, tasarım, mühendislik, mimarlık veya veri analizi gibi hizmetleri yurt dışındaki müşterilere sunuyor ve kazancınızı döviz olarak Türkiye'deki banka hesabınıza transfer ediyorsanız; bu kazancın %80'i Gelir Vergisinden tamamen muaftır! Yalnızca kalan %20 üzerinden vergi hesaplanır.
29 yaşını doldurmamış ve ilk defa mükellefiyet açan serbest meslek mensupları 3 vergilendirme dönemi boyunca yıllık 400.000 TL gelir vergisi istisnasından faydalanırlar. (Bağ-Kur prim desteği 01.01.2026 itibarıyla sonlandırılmıştır.)
Evraklar
Mukayeseli İnceleme
Serbest Meslek erbabının Şahıs, Limited ve Anonim Şirket modelleriyle farklarını aşağıdaki tablodan inceleyebilirsiniz.
| Kriter | Şahıs | Serbest | Limited | Anonim |
|---|---|---|---|---|
| Hukuki Yapı | Gerçek Kişi İşletmesi | Gerçek Kişi (Serbest Meslek) | Tüzel Kişilik (Sermaye Şti.) | Tüzel Kişilik (Sermaye Şti.) |
| Kuruluş Süresi | 1 Gün | 1 Gün | 2 - 3 İş Günü | 3 - 4 İş Günü |
| Asgari Sermaye | Şart Yok (0 TL) | Şart Yok (0 TL) | 50.000 TL | 250.000 TL |
| Sermaye Bloke Şartı | Yok | Yok | Yok (24 Ayda) | %25 Bloke (62.500 TL) |
| Vergilendirme Türü | Artan Oranlı Gelir Vergisi | Artan Oranlı Gelir Vergisi | Sabit Kurumlar Vergisi | Sabit Kurumlar Vergisi |
| Vergi Oranı | %15 – %40 | %15 – %40 | Sabit %25 | Sabit %25 |
| Düzenlenen Belge | e-Fatura / e-Arşiv | e-SMM Makbuzu | e-Fatura / e-Arşiv | e-Fatura / e-Arşiv |
| Stopaj Kesintisi | Yalnızca Kira vb. | %20 Peşin Kesinti | Yalnızca Kira vb. | Yalnızca Kira vb. |
| Ortak Sayısı | Tek Kişi | Tek Kişi | 1 – 50 Ortak | 1 – Sınırsız Ortak |
| Kasadan Para Çekme | Serbest (Şahsi Hesap) | Serbest (Şahsi Hesap) | Yasak (Maaş / Kâr Payı) | Yasak (Maaş / Kâr Payı) |
| Ticari Borç Riski | Tüm Şahsi Varlık | Tüm Şahsi Varlık | Yalnız Şirket Varlığı | Yalnız Şirket Varlığı |
| Kamu Borç Riski | Tüm Şahsi Varlık | Tüm Şahsi Varlık | Müdür: Tamamı / Ortak: Payı | Yalnız Yönetim Kurulu |
| Genç Girişimci | Var (3 Yıl 400.000 TL) | Var (3 Yıl 400.000 TL) | Yok | Yok |
| Yazılım / İhracat | GVK 89/13 (%80 İndirim) | GVK 89/13 (%80) | KVK 10/1-ğ (%80 İndirim) | KVK 10/1-ğ (%80 İndirim) |
| Kapanış Süresi | 1 Gün | 1 Gün | En Az 3 – 6 Ay (Tasfiye) | En Az 3 – 6 Ay (Tasfiye) |