Ortakların Şirketten Para Çekmesi ve 131 Hesap Riski 2026

Ortakların şirketten para çekmesi, 131 Ortaklardan Alacaklar hesabında izlenmesi ve adat faizi hesaplanması gereken bir işlemdir. Şirket kaynağı ortak lehine kullanıldığından işlem vergisel sonuç doğurur. Hatalı veya faizsiz kayıtlar, vergi incelemelerinde ağır tarhiyat ve cezalarla sonuçlanır.

2026 yılında vergi incelemelerinde en çok eleştirilen konuların başında yüksek kasa bakiyesi ile ortak cari hesapları gelmektedir. SMMM Yavuz Selim Kılıç olarak büromuzda mükelleflerimizin ortak hareketlerini üçer aylık dönemler hâlinde raporluyoruz. Beyan dönemlerini takip etmek için beyanname takvimi sayfamıza bakabilirsiniz. Kurum kazancının vergilendirilmesi için vergi türleri rehberi içeriğimizi inceleyebilirsiniz. Olası yaptırımlar için vergi cezaları tablosunu da gözden geçirin. Güncel düzenlemeler için Gelir İdaresi Başkanlığı portalını ziyaret edebilirsiniz. Süreci birlikte yönetmek isterseniz muhasebe hizmetleri sayfamızdan bize ulaşın.

Ortakların şirketten para çekmesi nedir ve yasal dayanağı nedir?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 358. maddesi, pay sahiplerinin şirkete borçlanmasını kural olarak yasaklar. Sermaye taahhüdü ödenmemişse ya da şirketin serbest yedek akçelerle karşılanamayan geçmiş yıl zararı varsa ortak şirkete borçlanamaz. Yönetim kurulu üyeleri için TTK'nın 395. maddesi daha katı bir borçlanma yasağı öngörür. Bu yasakların ihlali, TTK m.562 uyarınca adli para cezası yaptırımı doğurabilir.

Vergisel boyutta ise 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun (KVK) 13. maddesi devreye girer. Şirket ortağı, kanun gereği doğrudan ilişkili kişi kabul edilir. Şirketin ortağına faizsiz veya emsalinden düşük faizle kaynak kullandırması emsallere uygunluk ilkesine aykırıdır. Bu durumda transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı hükümleri uygulanır. Emsal faiz tutarı kurum kazancına eklenerek resen tarhiyat yapılır. Ayrıca 213 sayılı VUK'un 3. maddesindeki ekonomik yaklaşım ilkesi olayın gerçek mahiyetini esas alır.

131 Ortaklardan Alacaklar hesabı ve kasa riski nasıl doğar?

Tekdüzen Hesap Planında ortak çekişleri 131 Ortaklardan Alacaklar hesabında izlenir. Vadesi bir yılı aşan alacaklar ise 231 hesaba aktarılmalıdır. Ortağın şirkete borç vermesi durumunda ise 331 Ortaklara Borçlar hesabı kullanılır.

Uygulamada en sık karşılaştığımız hata, çekilen paranın kayden 100 Kasa hesabında bırakılmasıdır. Fiilen kasada bulunmayan ancak defterde görünen para, fiktif ve şişkin bir kasa bakiyesi yaratır. Vergi müfettişleri bu yüksek bakiyeyi ortağın şahsi tasarrufuna aktarılmış kabul eder. Sonuçta kasa fazlası üzerinden de cezalı adat faizi hesaplanır. Ayrıca 131 hesaptaki bakiyeler parasal kıymet olduğundan, ortakların şirketten para çekmesi işleminde enflasyon düzeltmesi kârı veya zararı doğmaz.

2026 yılı adat faizi nasıl hesaplanır ve yevmiye kaydı nasıldır?

Emsal faiz belirlenirken 238 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği uyarınca TCMB reeskont veya avans faiz oranı esas alınabilir. 2026 yılında uygulanan TCMB avans faiz oranı yıllık %39,75 seviyesindedir. Ortakların şirketten para çekmesi karşılığında hesaplanan faiz, finansman hizmeti sayılır. Bu nedenle 3065 sayılı KDV Kanunu'nun 1/1. maddesi gereği genel oran olan %20 KDV uygulanır.

Aşağıdaki tabloda 2026 takvim yılında kullanılan hesaplar ve yasal dayanakları özetlenmiştir.

Örnek Olay ve Yevmiye Kaydı Nasıl Yapılır?

Örnek olay: (A) Ltd. Şti. ortağı 4 Temmuz 2026 tarihinde şirket banka hesabından şahsi kullanım amacıyla 2.000.000 TL çekmiştir. İlgili tutar yıl sonuna kadar (180 gün) kapatılmamıştır. Yıl sonunda uygulanacak adat faizi ve muhasebe kaydı şu şekildedir:

• Adat Tutarı: 2.000.000 TL × 180 Gün = 360.000.000 Günlük Adat
• Hesaplanan Faiz Tutarı (%39,75): (360.000.000 × 39,75) / 36.500 = 392.054,79 TL
• Hesaplanan KDV Tutarı (%20): 392.054,79 TL × 0,20 = 78.410,96 TL
• Toplam Fatura Tutarı: 470.465,75 TL

Bu işleme istinaden 31.12.2026 tarihinde yapılacak yevmiye maddesi:

Ortakların para çekme sürecinde hangi adımlar izlenmelidir?

İşletmelerin mali defter kayıtlarını oluştururken ve riski sıfırlarken izlemesi gereken sıralı adımlar şunlardır:

1. Adım 1: Çekilen tutar aynı gün 131 Ortaklardan Alacaklar hesabına kaydedilmeli, asla kasada bırakılmamalıdır.
2. Adım 2: Her ortak için ayrı alt yardımcı hesap açılmalı ve para hareketleri dekont açıklamalarıyla eşleştirilmelidir.
3. Adım 3: Geçici vergi dönemleri itibarıyla üçer aylık bakiye gün çarpımı yöntemiyle adat hesaplanmalıdır.
4. Adım 4: Bulunan faiz tutarına dönemin TCMB avans oranı uygulanmalı ve şirket tarafından ortağa KDV'li fatura kesilmelidir.
5. Adım 5: Kesilen fatura 642 ve 391 hesaplara işlenmeli, ilgili ayın 1 No.lu KDV Beyannamesine dahil edilmelidir.

Uygulamada sık yapılan hatalar ve uzman tavsiyeleri

Büromuzda mükelleflerimize önerdiğimiz temel prensip, ortak cari hesabının yıl sonu beklenmeden kapatılmasıdır. 500.000 TL gibi masum görünen bir bakiye dahi, geriye dönük vergi incelemesinde gecikme zammı ve vergi ziyaı cezası ile anaparanın iki katına ulaşabilir.

Şirket ortaklarının kontrolsüzce şirketten para çekmesi yerine, usulüne uygun kâr dağıtımı kararı alması çok daha güvenli bir yöntemdir. 2026 yılında tam mükellef kurumlarda kâr payı stopajı %15, kurumlar vergisi oranı ise %25 olarak uygulanmaktadır.

• Kritik Nokta 1: Faizsiz kullandırılan tutarlar dağıtılmış net kâr payı sayılarak ayrıca %15 kâr dağıtım stopajına tabi tutulabilir.
• Kritik Nokta 2: Adat faturası kesilmesine rağmen ortağın bu faturayı şirkete ödememesi, alacağın büyümesine ve zincirleme faiz doğmasına yol açar.
• Kritik Nokta 3: Ortak şirkete borç vermişse (331 hesap), özsermayenin üç katını aşan kısım için KVK m.12 gereği örtülü sermaye hükümleri doğar.
• Kritik Nokta 4: TCMB avans faiz oranları yıl içinde güncellenebilir; hesaplamada gün bazlı değişen oranlar dikkate alınmalıdır.